Okul öncesi çocuklar, ana okuluna başladıktan sonra değişik tepkilerle kendilerini ifade etmeye başlıyor. Anne babalar ise çocuklarındaki değişimleri kimi zaman endişe kimi zaman da panikle karşılıyor. Oysa küçük detaylarla çocuğu tanımak ve onu hayata hazırlamak mümkün. Erken Çocukluk Eğitimi Uzmanı, Rehberlik ve Psikolojik Danışman Şule Erk eğitimin öncelikle evde başladığını, çocukların anne babayı örnek alıp taklit ettiğini belirterek, anne babaların çocuklarını daha iyi tanımasına yardımcı olacak yöntemler olduğunu söyledi.

ONLARI DİNLEYİN

Cesaretin doğuştan gelen bir özellikten çok, doğru ortamda gelişen bir beceri olduğunu belirten Şule Erk, "Çocukları cesur yetiştirmek demek, onların korkularını reddetmeden ama denemeleri için destek olarak büyütmek demektir" dedi. Anne babalara günlük uygulama için 7 öneride bulunan Şule Erk, bunları şöyle sıraladı:

1 DUYGULARI DİNLE: Çocuğunuz korktuğunda ya da çekindiğinde: "Korktuğunu anlıyorum, ben de yanında olacağım." deyin. Duygularını bastırmadan ifade etmeyi öğrenir.

2 KÜÇÜK RİSKLER TANIYIN:Gün içinde yapabileceği ufak görevler verin (tek başına su doldurmak, markette parayı uzatmak). Bağımsızlık ve cesaret gelişir.

3 DENEMEYİ ÖVÜN, SONUCU DEĞİL "Başardın" yerine: "Denediğin için çok gurur duyuyorum." deyin. Sonuç odaklı değil, deneme odaklı olur.

4 MODEL OLUN Siz de zorlandığınız bir şeyi çocuğun önünde deneyin: "Biraz heyecanlıyım ama deneyeceğim." Cesaretin öğrenilebilir olduğunu görür.

5 HİKÂYELER VE OYUNLAR KULLANIN Cesur karakterli masallar okuyun, kukla oyunlarında "korkan ama deneyen kahramanı" canlandırın. Empati ve rol modelleme yoluyla öğrenir.

6 KÜÇÜK ADIMLARI KUTLAYIN Yeni bir şey denediğinde sarılın, alkışlayın. Cesaret davranışını pekiştirir.

7 HATA YAPMASINA İZİN VERİN Bir şey ters gittiğinde: "Hata yapmak normal, tekrar deneyebiliriz." deyin. Hata yapmaktan korkmaz, özgüveni artar.

HATA YAPMAKTAN KORKMASIN

Çocukların bu dönemde sürekli kazanmak, birinci olmak ya da en iyisi kendileri olmak istediğini hatırlatan Şule Erk, "Çocukların başarmasına izin vermek ne kadar sağlıklıysa bazen yenilmesine izin vermek de duygusal gelişimi için o kadar faydalıdır. Başarısızlık karşısında nasıl davranacağını bilemeyen çocuklarla çalışırken anne baba tutumları da incelenir" dedi.

Evde hata yapılmasına tahammülü olmayan mükemmeliyetçi anne-babanın çocuklarının da hatayı kabullenmekte zorlandığını hatırlatan Erken çocukluk eğitimi uzmanı, rehberlik ve psikolojik danışman Şule Erk "Bu durumda önerilen, evde anne ya da babanın da hata yaptığını ve nasıl davrandığını çocuğun görmesidir. Örneğin yaptığınız bir kek kabarmadığında yine çocuğunuzun duyacağı şekilde hata yaptığınızı, bunun kötü bir şey olmadığını söyleyebilirsiniz. Bir daha kek yaptığınızda neler yapmanız gerektiğini anlatabilirsiniz. Bazı durumlarda sizin de hata yaptığınızı görmesi ve sonucunda sakin davranmanız normalleşmesini sağlayacaktır. "Annem/babam da hata yapıyor, öfkelenmiyor, üzülmüyor" diye düşünecektir. Hata sonucunda neler yapılabileceği konusunda çözüm bulduğunuza tanık olacaktır" dedi.

SALDIRGANLIĞA KARŞI ÇÖZÜM

Bazı çocuklarda saldırgan tutumların olduğunu hatırlatan Şule Erk, ailenin önemini hatırlatarak şu bilgileri verdi: "Sürekli olarak kavga eden, birbirine şiddet uygulayan bir ailede yetişen çocuklarda zamanla saldırgan ve kavgacı bir kişilik oluşabilir.
Bu durum çocuğun o davranışı herkesin yaptığını zannetmesi ve normal bir davranış olduğunu düşünmesiyle başlar.
Çocuğun yaptığı bir hata sonucu anne ve babası tarafından azarlanması çocukların saldırgan davranışları benimsemesinde bir etkendir. Çocuklarda saldırganlık, ilgisiz ve sevgisiz kaldığı için de ortaya çıkabilir. Ailesi tarafından yeterince ilgilenilmeyen, istekleri göz ardı edilen, sevildiği hissettirilmeyen çocuk saldırgan tavır sergileyebilir.

Çocuklarda saldırganlığın bir diğer sebebi de anne ve babanın çocuğun davranışlarına verdiği tepkidir. Çocuk birine vurduğunda gülünmesi, normal karşılanması çocuğunda bu davranışın iyi bir şey olduğu izlenimine sebep olur. Aynı şekilde çocuğun kendi hatası sonucu ayağını sehpaya çarpması ve annenin gidip sehpaya vurması çocukta, canını yakan her şeyi saldırgan davranışlarla cezalandırabileceği izlenimini yaratır.

Çocuklarda saldırganlık, arkadaşlarında gördüğü yanlış davranışlar sonucu ortaya çıkabilir.
Kreşe giden çocuğun, arkadaşı tarafından saldırgan tavırlara maruz kalması veya arkadaşlarının birbirleriyle kavga ettiğini görmesi bu tavırları benimsemesine sebep olabilir. Çocuklarda saldırganlık, televizyon ve internette gördüğü şiddet içeren görüntüler sonucunda da oluşabilir."

AİLELER NE YAPMALI?

Şule Erk saldırgan tutumlar görülen çocuklar için ailelerin yapmaları gerekenleri de şöyle sıraladı:
Çocukların yanındaki davranışlara çok dikkat edilmeli, olumsuz davranışlarla rol model olunmamalı
Çocukla iletişime geçerken sabırlı ve dikkatli olunmalı.
Çocuğun yaptığı olumsuz bir davranışa bağırarak, vurarak tepki vermemeli
Çocuğunu kendini ifade etmesi için dil gelişimine dikkat edilmeli
şiddet içeren hareketlerine gülmemeli, normal karşılamamalı
Saldırgan davranışla bir şey istediğinde davranışı pekiştirmemek adına istediği yapılmamalı.
Çocuğu saldırgan davranışa sebep olan ortam ve konudan uzaklaştırmalı, dikkati başka yöne çekilmeli.
Enerjisini atabileceği spor aktivitelerine yönlendirilmeli.