Uğur Mumcu’ya atfedilen, Türk milletinin hukuk sistemiyle ilişkisini çarpıcı biçimde anlatan şöyle bir söz vardır: “Türk vatandaşı; İsviçre Medeni Kanunu’na göre evlenen, İtalyan Ceza Yasası’na göre cezalandırılan, Alman Ceza Muhakemeleri Usulü’ne göre yargılanan, Fransız İdare Hukuku’na göre idare edilen ve sadece İslam hukukuna göre gömülen kişidir.”
Bu söz, yıllardır hukuk sistemimiz, adalet anlayışımız ve toplumsal değerlerimiz üzerine düşünmemiz gereken önemli bir çelişkiye işaret ediyor.
5 Kasım 2026 tarihinde Afyonkarahisar'da yaşanan korkunç katliam, bir kez daha hepimizin yüreğine ateş düşürdü. Sekiz insan hayattan koparıldı, bir insan ölüm kalım mücadelesine terk edildi. Geride gözü yaşlı aileler, yarım kalan hayatlar, yetim kalan çocuklar ve tarifsiz bir acı kaldı. Devletimiz katil zanlısını yakaladı, adli makamlara teslim etti, yargılama yapılacak ve belki de müebbet hapis cezası verilecek.
Ya sonra olacak?
Sekiz insanın hayatını alan bu kişi, hepimizin ödediği vergilerle cezaevinde yaşamını sürdürecek. Yemeği, suyu verilecek, sağlık hizmetlerinden yararlanacak, barınma ihtiyacı karşılanacak. Ömrünün sonuna kadar devletin güvencesi altında tutulacak. Peki ya öldürülen sekiz insan hayatını kim geri verecek? Annelerinin, babalarının, eşlerinin, çocuklarının yüreğindeki yangını kim söndürecek? Bir daha sofraya oturamayacakları sevdiklerinin hesabını kim verecek? Gece uykusundan uyanıp annesini, babasını arayan çocuğa kim sarılacak?
Ben de bu ülkede yaşayan, vergisini veren, devletine karşı sorumluluklarını yerine getiren bir vatandaşım. Benim vergilerimle, sekiz insanın hayatını acımasızca sonlandıran bir caninin yıllarca içeride devletin güvencesi altında korunmasını kabul etmek zorunda mıyım? Ve biz buna adalet diyeceğiz öyle mi? Türkiye’de halkının %90’ı da benimle aynı soruyu soruyor.
Her korkunç olayın ardından aynı cümleleri duyuyoruz: Zanlı yakalandı, yargılanacak ve cezasını çekecek. Peki ömür boyu evladının mezarına gitmek zorunda kalan annenin, babasının yokluğuyla büyüyececek çocuğun, eşini kaybeden insanın cezası ne olacak? Onların ömür boyu taşıyacağı acının karşılığı hangi mahkeme kararında yazıyor? Hangi adalet sistemi bunun cevabını verecek.
Bizim inancımızda kısas vardır. Kısasın temelinde adalet ve hakkaniyetin korunması anlayışı bulunur. Kur'an-ı Kerim'de de Bakara Suresi'nin 179. ayetinde, kısasta hayat vardır diye buyurulur. Hukuk dediğimiz şey yalnızca suçlunun haklarını korumaktan ibaret olmamalıdır. Mağdurun, hayatını kaybedenin ve geride kalanların hakkı da aynı ciddiyetle korunmalıdır.
Sekiz insanın yaşam hakkı elinden alınmışken, suçlunun yaşam hakkını korumak adına gösterilen hassasiyetin aynısı neden mağdurların ve geride kalanların hakları için gösterilmiyor?
Bir insanın hayatını geri getiremeyiz. Ama en azından adaletin, geride kalanların yüreğine bir nebze su serpmesini sağlayabiliriz. Ben suçlunun cezasız kalmasını istemiyorum. Ben suçun ağırlığıyla orantılı, caydırıcı, mağdurun hakkını gözeten ve toplumun vicdanını yaralamayan bir adalet istiyorum. Çünkü adaletin olmadığı yerde öfke büyür, toplum devlete ve hukuka olan güvenini kaybeder.
Ve unutmayalım ki:
Adalet, suçluyu korurken masumu unutmamaktır. Adalet, geride kalanların acısını görmezden gelmemektir. Adalet, hukukun gücünü suçlunun karşısında olduğu kadar mağdurun yanında da hissettirebilmektir.
