KALKANDELEN — Aynı Kıbleye Dönüp Birbirine Yabancılaşmak (2)

Selanik'ten sonra Kuzey Makedonya'ya, Kalkandelen'e doğru yola çıktık. Bugün Tetova adıyla da bilinen bu şehir, bana Anadolu'nun pek çok yerini hatırlattı.

Kalkandelen, genellikle Müslüman Arnavutların ve Türk Müslümanların yaşadığı, Osmanlı mirasının izlerini hâlâ taşıyan küçük, şirin ve güvenli bir şehir görünümündeydi. Sokaklarında dolaşırken, Anadolu'nun herhangi bir kasabasında geziyormuşum hissine kapıldım. Tarihî yapılar, mimari izler ve insanların sıcaklığı, bu toprakların geçmişimizle ne kadar iç içe olduğunu gösteriyordu.

Elbette bir şehri gerçekten tanımak için yalnızca sokaklarını gezmek yeterli değildir. İnsanlarıyla konuşmak, onları dinlemek, sevinçlerini ve dertlerini anlamaya çalışmak gerekir. Biz de öyle yaptık. Ancak halkla gerçekleştirdiğimiz sohbetler sırasında çok acı bir gerçekle yüzleştim.

Şehirde Arnavutlar ve Türk Müslümanlar yaşıyordu. Her ikisi de Müslümandı. Aynı kıbleye dönüyor, aynı secdeye baş koyuyor, aynı peygambere ve aynı kitaba inandıklarını söylüyorlardı. Fakat bütün bu ortak değerlere rağmen aralarında ciddi bir güvensizlik ve düşmanlık ihtimali bulunduğunu hissettim.

Zihnimde şu soru yankılandı: Aynı dine inanan, aynı Allah'a kulluk ettiğini söyleyen, tarih boyunca benzer acılara maruz kalmış insanlar nasıl olur da birbirlerini bu kadar kolay karşısına alabilir? Kimlik üzerinden birbirinden ayrıştırılan iki millet. Elbette farklı kimliklere, dillere ve kültürlere sahip olmak başlı başına bir sorun değildir. Asıl sorun, farklılıkların düşmanlığa dönüştürülmesidir. Benim gördüğüm tehlike de buydu. Geçmişte yaşanan acılar, siyasi hesaplar ve dış etkiler, insanların birbirine bakışını derinden şekillendirmişti.

Batı'nın Balkanlar üzerindeki politikalarını ve tarih boyunca uygulanan böl-yönet anlayışını düşünmeden edemedim. Bana göre, ortak inanç ve tarihî bağların önüne kimlik çatışmaları geçirildiğinde, kimlikler ön plana çıkarıldığında bundan en çok bölge halkları zarar görüyor.

Korkum şuydu: Yarın ortaya çıkacak küçük bir kıvılcım, yıllardır biriken güvensizliği büyük bir çatışmaya dönüştürebilir miydi? İşte bu düşünce beni derinden üzdü. Çünkü kardeşlik yalnızca aynı dine ya da aynı ırka inanmakla değil, birbirinin acısını anlayabilmekle, farklılıklarına saygı göstermekle ve ortak bir gelecek kurabilmekle mümkündür.

Buna karşılık, Türkiye'den geldiğimizi öğrendiklerinde insanların bize gösterdiği sıcaklık görülmeye değerdi. Müslüman Arnavutlar da Türk Müslümanlar da bizi bağırlarına bastılar. Atalarımızın bıraktığı güzel izlenimlerin meyvesini bugün bile topluyoruz. Bizden ümitli olduklarını söylediler. İşte bu yakınlık beni hem mutlu etti hem de düşündürdü.

Demek ki Türkiye, Balkanlar'daki pek çok insanın zihninde yalnızca bir devlet değil; aynı zamanda tarihî bir hatıranın, güven duygusunun ve beklentinin de adıydı.

Ancak bu beklentinin sorumluluğu da ağırdı. İnsanların bize duyduğu sevgiye layık olmak, yalnızca geçmişteki hatıralarla övünmekle mümkün değildi. Bugün de adaletle, samimiyetle, kültürel bağları koruyarak ve insanların yanında olarak bu güveni canlı tutmak gerekiyordu.

Kalkandelen'den ayrılırken aklımda tek bir düşünce vardı:

Aynı kıbleye dönmek, aynı kardeşlik bilincinde buluşmaya yetmiyorsa, üzerinde daha çok düşünmemiz gereken meseleler var demektir.

CAMBAZA BAK! MİLLETİN CEBİ BOŞALIYOR!
CAMBAZA BAK! MİLLETİN CEBİ BOŞALIYOR!
İçeriği Görüntüle

Balkanlar bana yalnızca geçmişin ihtişamını değil, bugünün kırılganlıklarını da gösteriyordu. Ve sırada, Türk milletinden beklentisini gözyaşları içinde dile getiren yaşlı bir teyzenin beni derinden sarsacak sözleri vardı. Onu da bir sonraki yazımda aktaracağım.