KOSOVA — Türk Beklenendir, Türk Özlenendir (3)
Kosova'ya ulaştığımızda ilk ziyaret etmek istediğimiz yerlerden biri, Osmanlı tarihinin önemli isimlerinden Sultan I. Murad Hüdavendigâr'ın türbesiydi. Özellikle Kosova, Bosna ve Makedonya'da atalarımızın mirası bizleri hep karşıladı.
Türbeye vardığımızda bizi, yaşlı, gönüllü olarak orada bulunan türbedar bir teyze karşıladı. Yüzünde yılların izlerini taşıyan bir hüzün, gözlerinde ise geçmişten bugüne biriken acılar vardı. Onurlu ve vakur duruşuyla karşımızdaydı. Onunla sohbete başladık. Konuştukça içindeki özlemi ve sitemi daha iyi anlamaya başladık. Bize, Türk milletini ve Türk devletini buralarda daha fazla görmek istediklerini söyledi. Türkiye'den gelecek insanları beklediklerini, kendilerini yalnız hissettiklerini dile getirdi.
Sözlerinin özü şuydu:
“Biz sizi bekliyoruz. Siz ne zaman buraya geleceksiniz? Neden bizi yalnız bırakıyorsunuz?” İşte bu sözler beni derinden etkiledi. Ruhumu okşadı, içim titredi, tüylerim diken diken oldu. Dilim düğümlendi. Söyleyecek söz bulamadım.
Hemen yakınlarda TİKA tarafından yapılan ve restore edilen yapıları gördüğümüzde, içimden “İşte biz buradayız.” demek geçti. Türkiye'nin tarihî mirası korumak adına yaptığı çalışmaları düşündüm. Fakat teyzenin cevabı, meseleyi benim düşündüğümden çok daha derin bir noktaya taşıdı.
Bir bina yapmakla, bir eseri restore etmekle her şeyin tamamlanmayacağını söylüyordu. Onların beklediği yalnızca fiziki eserler değildi. Türkiye'yi, Türk insanını, onun varlığını ve kendilerini yalnız bırakmadığını hissetmeyi istiyorlardı. Bir başka ifadeyle, yalnızca bedenimizi değil, ruhumuzu da yanlarında görmek istiyorlardı.
İşte o an zihnimde yıllardır duyduğum bir söz yankılandı:
“Türk beklenendir, Türk özlenendir.” Fakat bu sözün arkasında ne kadar ağır bir sorumluluk bulunduğunu o gün daha iyi anladım. Teyzeye bakarken içimden geçenleri söyleyemedim. Ona, “Teyze, senin özlediğin o Türk ruhu bugün ne kadar var? Senin beklediğin maneviyatı taşıyan nesiller yetiştirebiliyor muyuz?” diye soramadım. Çünkü onun umutlarını kırmaktan korktum.
Belki de hayatının son dönemlerini yaşayan bu insanın, yıllardır yüreğinde taşıdığı beklentiyi bir anda yok etmek istemedim. Onun gözlerinde Türkiye'ye duyulan bir özlemden çok daha fazlasını gördüm: Güvenmek istediği bir dostu, yalnız olmadığını hissetmek istediği bir kardeşi bekliyordu. İşte o an kendi toplumumuzu ve kendimi de sorguladım.
Acaba biz, geçmişimizden devraldığımız değerleri ne kadar koruyabiliyorduk? Maneviyatı, fedakârlığı ve başkalarının derdiyle dertlenmeyi ne kadar önemsiyorduk? Kendi çıkarlarımızın ötesine geçip başka insanların acılarını ne ölçüde hissedebiliyorduk?
Bu soruların cevabını yalnızca geçmişte aramak yeterli değildi. Çünkü geçmişin hatırası, bugünün sorumluluğunu ortadan kaldırmıyordu. Kosova'da o teyzenin sözleri bana şunu öğretti: Tarihî bağlar, yalnızca kitaplarda anlatılan zaferlerle veya restore edilen eserlerle yaşamaz. İnsanların gönlünde yaşadığı ölçüde anlam kazanır.
Bir toplumun başka bir toplumda bıraktığı iz, yalnızca geride kalan taş yapılardan ibaret değildir. Bazen bir yaşlının gözyaşında, bazen bir çocuğun meraklı bakışında, bazen de yıllardır beklenen bir misafire açılan kucakta saklıdır. Kosova'dan ayrılırken o teyzenin yüzünü, gözlerindeki hüznü ve bize yönelttiği soruları unutamadım.
Kendime şu soruyu sordum:
Bir zamanlar bizimle aynı tarihî hafızayı paylaşmış insanların gönlünde hâlâ bu kadar büyük bir yerimiz varsa, biz bu sorumluluğun ne kadar farkındayız?
Bu sorunun cevabını ararken yolumuz Bosna'ya düştü. Ve Bosna'da, insanlığın nasıl büyük acılar yaşayabileceğine, bir halkın nasıl yalnız bırakılabileceğine bir kez daha tanıklık edecektik.




